ਹਾਰਮੋਨੀਅਮ ਸਿੱਖਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਹ ਸਮਝ ਲਈਏ ਕਿ ਅਸੀਂ ਇਹ ਕਿਉਂ ਸਿੱਖ ਰਹੇ ਹਾਂ। ਕੀਰਤਨ ਸਿਰਫ਼ ਸੰਗੀਤ ਨਹੀਂ, ਇਹ ਗੁਰਬਾਣੀ ਰਾਹੀਂ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ-ਸਾਲਾਹ ਹੈ।
Before learning the harmonium, let us understand why we are learning it. Kirtan is not just music; it is singing the praises of Waheguru through Gurbani.
ਸਰਲ ਭਾਵ: ਜਿੱਥੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਕੀਰਤਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਥਾਂ ਸਵਰਗ ਵਰਗੀ ਹੈ; ਅਤੇ ਕੀਰਤਨ ਲਈ ਸ਼ਰਧਾ ਵੀ ਪ੍ਰਭੂ ਆਪ ਹੀ ਬਖ਼ਸ਼ਦਾ ਹੈ।
Simple gist: Where the Lord's praises are sung, that place is like heaven; and the love for kirtan is itself His gift.
ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੀ ਲਗਭਗ ਸਾਰੀ ਬਾਣੀ ਰਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਨੇ ਆਪ ਬਾਣੀ ਨੂੰ ਰਾਗ ਅਤੇ ਤਾਲ ਵਿੱਚ ਗਾਇਆ ਅਤੇ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਇਹੀ ਰਾਹ ਦੱਸਿਆ। ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨਾਲ ਭਾਈ ਮਰਦਾਨਾ ਜੀ ਰਬਾਬ ਵਜਾਉਂਦੇ ਸਨ — ਇਹੀ ਕੀਰਤਨ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਦਾ ਆਰੰਭ ਹੈ।
Almost all of the bani in Sri Guru Granth Sahib Ji is written in raags. The Gurus themselves sang bani in raag and taal and showed the Sikhs the same path. Bhai Mardana Ji played the rabab with Guru Nanak Dev Ji — this is where the kirtan tradition began.
ਸਰਲ ਭਾਵ: ਕੀਰਤਨ ਇੱਕ ਅਮੋਲਕ ਹੀਰਾ ਹੈ, ਜੋ ਗੁਣਾਂ ਦੇ ਡੂੰਘੇ ਸਾਗਰ ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਆਨੰਦ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
Simple gist: Kirtan is a priceless diamond, bringing the bliss of the Lord who is a deep ocean of virtues.
ਕੀਰਤਨ ਦੇ ਚਾਰ ਅੰਗThe four parts of kirtan
| ਅੰਗ Part | ਮਤਲਬ What it means |
|---|---|
| ਬਾਣੀ Bani | ਗੁਰਬਾਣੀ ਹੀ ਕੀਰਤਨ ਦਾ ਦਿਲ ਹੈ। ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਬੋਲ ਸਾਫ਼, ਸਹੀ ਅਤੇ ਸਮਝ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਹੋਣ। Gurbani is the heart of kirtan. The words must be clear, correct and understandable. |
| ਰਾਗ Raag | ਹਰ ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਉੱਪਰ ਲਿਖਿਆ ਰਾਗ ਉਸ ਦੇ ਭਾਵ ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਂਦਾ ਹੈ। The raag written above each shabad matches its feeling. |
| ਤਾਲ Taal | ਲੈਅ ਅਤੇ ਤਾਲ ਕੀਰਤਨ ਨੂੰ ਟਿਕਾਅ ਅਤੇ ਸੁੰਦਰਤਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। Rhythm and taal give kirtan steadiness and beauty. |
| ਪ੍ਰੇਮ Love | ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਰੂਰੀ: ਨਿਮਰਤਾ ਅਤੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਗਾਉਣਾ, ਦਿਖਾਵੇ ਲਈ ਨਹੀਂ। Most important of all: singing with humility and love, not for show. |
ਸਰਲ ਭਾਵ: ਜੋ ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਕੀਰਤਨ ਸੁਣਦਾ ਅਤੇ ਗਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਦੁੱਖ ਉਸ ਦੇ ਨੇੜੇ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ।
Simple gist: Whoever listens to and sings the Lord's kirtan — pain does not come near them.
ਸਿੱਖਣ ਵਾਲੇ ਦਾ ਰਵੱਈਆThe learner's attitude
- ਹਰ ਰੋਜ਼ ਥੋੜ੍ਹਾ: ਹਫ਼ਤੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਾਰ ਦੋ ਘੰਟਿਆਂ ਨਾਲੋਂ ਹਰ ਰੋਜ਼ ੨੦ ਮਿੰਟ ਕਿਤੇ ਚੰਗੇ ਹਨ।
- ਸੁਣੋ ਬਹੁਤ: ਚੰਗੇ ਰਾਗੀ ਜਥਿਆਂ ਦਾ ਕੀਰਤਨ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਸੁਣੋ। ਕੰਨ ਪਹਿਲਾਂ ਸਿੱਖਦੇ ਹਨ, ਉਂਗਲਾਂ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ।
- ਕਾਹਲੀ ਨਾ ਕਰੋ: ਹੌਲੀ ਅਤੇ ਸਹੀ ਵਜਾਉਣਾ ਤੇਜ਼ ਅਤੇ ਗ਼ਲਤ ਨਾਲੋਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਚੰਗਾ ਹੈ।
- ਉਸਤਾਦ ਲੱਭੋ: ਕਿਤਾਬ ਰਾਹ ਦਿਖਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਦੇ ਰਾਗੀ ਜਾਂ ਕੀਰਤਨ ਅਧਿਆਪਕ ਤੋਂ ਹਫ਼ਤੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਾਰ ਵੀ ਸੇਧ ਲੈਣੀ ਬਹੁਤ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੈ।
- ਅਰਦਾਸ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ: ਰਿਆਜ਼ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮਨ ਵਿੱਚ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਅਰਦਾਸ ਕਰੋ।
- A little every day: 20 minutes daily is far better than two hours once a week.
- Listen a lot: listen to good ragi jathas every day. The ears learn first, the fingers later.
- Don't rush: slow and correct is always better than fast and wrong.
- Find a teacher: this book shows the way, but guidance from a ragi or kirtan teacher, even once a week, helps enormously.
- Begin with ardas: say a short prayer in your heart before each practice.