ਅਲੰਕਾਰ ਸੁਰਾਂ ਦੇ ਨਿਯਮਬੱਧ ਨਮੂਨੇ ਹਨ। ਇਹ ਉਂਗਲਾਂ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ ਅਤੇ ਪੱਕਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਕੰਨਾਂ ਨੂੰ ਸੁਰ ਦੀ ਪਛਾਣ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਗਲੇ ਨੂੰ ਸੁਰੀਲਾ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਹਰ ਰਿਆਜ਼ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਅਲੰਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਕਰੋ।
Alankars are regular patterns of notes. They make the fingers quick and sure, train the ear to recognise notes and make the voice tuneful. Begin every practice session with alankars.
ਤਿੰਨ ਗਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵਜਾਓ Play at three speeds
ਠਾਹ: ਇੱਕ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੁਰ (ਬਹੁਤ ਹੌਲੀ)।ਦੁੱਗਣ: ਇੱਕ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਦੋ ਸੁਰਾਂ।ਚੌਗੁਣ: ਇੱਕ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਸੁਰਾਂ — ਸਿਰਫ਼ ਜਦੋਂ ਪਹਿਲੀਆਂ ਦੋ ਗਤੀਆਂ ਪੱਕੀਆਂ ਹੋ ਜਾਣ।Thah: one note per beat (very slow).Dugun: two notes per beat.Chaugun: four notes per beat — only once the first two speeds are solid.ਅਲੰਕਾਰ ੧ · ਸਿੱਧਾ ਸਰਗਮ Alankar 1 · Straight scale
ਉੱਪਰ up ▶ ਸ ਰ ਗ ਮ ਪ ਧ ਨ ਸ
S R G M P D N S
ਹੇਠਾਂ down ▶ ਸ ਨ ਧ ਪ ਮ ਗ ਰ ਸ
S N D P M G R S
ਅਲੰਕਾਰ ੨ · ਜੋੜੇ Alankar 2 · Pairs
ਉੱਪਰ up ▶ ਸ ਸ ਰ ਰ ਗ ਗ ਮ ਮ ਪ ਪ ਧ ਧ ਨ ਨ ਸ ਸ
S S R R G G M M P P D D N N S S
ਹੇਠਾਂ down ▶ ਸ ਸ ਨ ਨ ਧ ਧ ਪ ਪ ਮ ਮ ਗ ਗ ਰ ਰ ਸ ਸ
S S N N D D P P M M G G R R S S
ਅਲੰਕਾਰ ੩ · ਤਿੰਨ ਦਾ ਨਮੂਨਾ Alankar 3 · Groups of three
ਉੱਪਰ up ▶ ਸ ਰ ਗ | ਰ ਗ ਮ | ਗ ਮ ਪ | ਮ ਪ ਧ | ਪ ਧ ਨ | ਧ ਨ ਸ
S R G | R G M | G M P | M P D | P D N | D N S
ਹੇਠਾਂ down ▶ ਸ ਨ ਧ | ਨ ਧ ਪ | ਧ ਪ ਮ | ਪ ਮ ਗ | ਮ ਗ ਰ | ਗ ਰ ਸ
S N D | N D P | D P M | P M G | M G R | G R S
ਅਲੰਕਾਰ ੪ · ਚਾਰ ਦਾ ਨਮੂਨਾ Alankar 4 · Groups of four
ਉੱਪਰ up ▶ ਸ ਰ ਗ ਮ | ਰ ਗ ਮ ਪ | ਗ ਮ ਪ ਧ | ਮ ਪ ਧ ਨ | ਪ ਧ ਨ ਸ
S R G M | R G M P | G M P D | M P D N | P D N S
ਹੇਠਾਂ down ▶ ਸ ਨ ਧ ਪ | ਨ ਧ ਪ ਮ | ਧ ਪ ਮ ਗ | ਪ ਮ ਗ ਰ | ਮ ਗ ਰ ਸ
S N D P | N D P M | D P M G | P M G R | M G R S
ਅਲੰਕਾਰ ੫ · ਪੰਜ ਦਾ ਨਮੂਨਾ Alankar 5 · Groups of five
ਉੱਪਰ up ▶ ਸ ਰ ਗ ਮ ਪ | ਰ ਗ ਮ ਪ ਧ | ਗ ਮ ਪ ਧ ਨ | ਮ ਪ ਧ ਨ ਸ
S R G M P | R G M P D | G M P D N | M P D N S
ਹੇਠਾਂ down ▶ ਸ ਨ ਧ ਪ ਮ | ਨ ਧ ਪ ਮ ਗ | ਧ ਪ ਮ ਗ ਰ | ਪ ਮ ਗ ਰ ਸ
S N D P M | N D P M G | D P M G R | P M G R S
ਅਲੰਕਾਰ ੬ · ਛਾਲਾਂ Alankar 6 · Leaps
ਉੱਪਰ up ▶ ਸ ਗ | ਰ ਮ | ਗ ਪ | ਮ ਧ | ਪ ਨ | ਧ ਸ
S G | R M | G P | M D | P N | D S
ਹੇਠਾਂ down ▶ ਸ ਧ | ਨ ਪ | ਧ ਮ | ਪ ਗ | ਮ ਰ | ਗ ਸ
S D | N P | D M | P G | M R | G S
ਅਲੰਕਾਰ ੭ · ਮੁੜ ਕੇ Alankar 7 · Turn back
ਉੱਪਰ up ▶ ਸ ਰ ਸ | ਰ ਗ ਰ | ਗ ਮ ਗ | ਮ ਪ ਮ | ਪ ਧ ਪ | ਧ ਨ ਧ | ਨ ਸ ਨ | ਸ
S R S | R G R | G M G | M P M | P D P | D N D | N S N | S
ਹੇਠਾਂ down ▶ ਸ ਨ ਸ | ਨ ਧ ਨ | ਧ ਪ ਧ | ਪ ਮ ਪ | ਮ ਗ ਮ | ਗ ਰ ਗ | ਰ ਸ ਰ | ਸ
S N S | N D N | D P D | P M P | M G M | G R G | R S R | S
ਅਲੰਕਾਰ ੮ · ਪੌੜੀ Alankar 8 · Steps
ਉੱਪਰ up ▶ ਸ ਰ ਗ ਸ | ਰ ਗ ਮ ਰ | ਗ ਮ ਪ ਗ | ਮ ਪ ਧ ਮ | ਪ ਧ ਨ ਪ | ਧ ਨ ਸ ਧ
S R G S | R G M R | G M P G | M P D M | P D N P | D N S D
ਹੇਠਾਂ down ▶ ਸ ਨ ਧ ਸ | ਨ ਧ ਪ ਨ | ਧ ਪ ਮ ਧ | ਪ ਮ ਗ ਪ | ਮ ਗ ਰ ਮ | ਗ ਰ ਸ ਗ
S N D S | N D P N | D P M D | P M G P | M G R M | G R S G
ਅਲੰਕਾਰ ੯ · ਦੁਹਰਾਅ Alankar 9 · Double back
ਉੱਪਰ up ▶ ਸ ਰ ਗ ਗ | ਰ ਗ ਮ ਮ | ਗ ਮ ਪ ਪ | ਮ ਪ ਧ ਧ | ਪ ਧ ਨ ਨ | ਧ ਨ ਸ ਸ
S R G G | R G M M | G M P P | M P D D | P D N N | D N S S
ਹੇਠਾਂ down ▶ ਸ ਨ ਧ ਧ | ਨ ਧ ਪ ਪ | ਧ ਪ ਮ ਮ | ਪ ਮ ਗ ਗ | ਮ ਗ ਰ ਰ | ਗ ਰ ਸ ਸ
S N D D | N D P P | D P M M | P M G G | M G R R | G R S S
ਅਲੰਕਾਰ ੧੦ · ਲਹਿਰ Alankar 10 · Wave
ਉੱਪਰ up ▶ ਸ ਗ ਰ ਗ | ਰ ਮ ਗ ਮ | ਗ ਪ ਮ ਪ | ਮ ਧ ਪ ਧ | ਪ ਨ ਧ ਨ | ਧ ਸ ਨ ਸ
S G R G | R M G M | G P M P | M D P D | P N D N | D S N S
ਹੇਠਾਂ down ▶ ਸ ਧ ਨ ਧ | ਨ ਪ ਧ ਪ | ਧ ਮ ਪ ਮ | ਪ ਗ ਮ ਗ | ਮ ਰ ਗ ਰ | ਗ ਸ ਰ ਸ
S D N D | N P D P | D M P M | P G M G | M R G R | G S R S
ਧਿਆਨ ਦਿਓ Take care
ਅਲੰਕਾਰ ਵਜਾਉਂਦੇ ਸਮੇਂ ਨਾਲ ਸੁਰਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ਜ਼ਰੂਰ ਗਾਓ। ਸਿਰਫ਼ ਉਂਗਲਾਂ ਚਲਾਉਣ ਨਾਲ ਹੱਥ ਤਾਂ ਸਿੱਖ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਕੰਨ ਅਤੇ ਗਲਾ ਪਿੱਛੇ ਰਹਿ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
Always sing the note names while playing alankars. Moving only the fingers trains the hand, but leaves the ear and voice behind.
← Previous Lesson 8: Reading NotationNext → Lesson 10: Rhythm and Taal: First StepsFrom the book Harmonium & Gurbani Kirtan — From Beginner to Pro © 2026 T.H.T. Publications. Gurbani text checked word for word against this site's Sri Guru Granth Sahib Ji (Shabad OS database, Gurbani Paath Senthia Pothis). Practice tunes are for learning, not traditional reets: learn your sangat's reet and maryada from your teacher.