ਤਾਲ ਕੀਰਤਨ ਦੀ ਧੜਕਣ ਹੈ। ਹਾਰਮੋਨੀਅਮ ਵਾਦਕ ਨੂੰ ਤਬਲੇ ਜਾਂ ਜੋੜੀ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਚੱਲਣਾ ਆਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਦੋ ਸਭ ਤੋਂ ਆਮ ਤਾਲਾਂ ਸਿੱਖਾਂਗੇ।
Taal is the heartbeat of kirtan. A harmonium player must be able to move together with the tabla or jori. Here we learn the two most common taals.
ਲੈਅ — ਗਤੀLaya — tempo
| ਲੈਅ Laya | ਮਤਲਬ Meaning |
|---|---|
| ਵਿਲੰਬਿਤ Vilambit | ਹੌਲੀ — ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਅਤੇ ਗੰਭੀਰ ਰਾਗਾਂ ਲਈ Slow — for opening a shabad and serious raags |
| ਮੱਧ Madhya | ਦਰਮਿਆਨੀ — ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਕੀਰਤਨ ਇਸੇ ਵਿੱਚ Medium — most kirtan is in this tempo |
| ਦ੍ਰੁਤ Drut | ਤੇਜ਼ — ਅਖ਼ੀਰ ਵਿੱਚ ਜੋਸ਼ ਲਈ Fast — for energy towards the end |
ਤਾਲੀ ਅਤੇ ਖ਼ਾਲੀTaali and khali
ਤਾਲ ਨੂੰ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਗਿਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। "ਤਾਲੀ" ਉੱਤੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਤਾੜੀ ਮਾਰੋ, "ਖ਼ਾਲੀ" ਉੱਤੇ ਹੱਥ ਨੂੰ ਪਾਸੇ ਹਿਲਾਓ। ਬਾਕੀ ਮਾਤਰਾਂ ਉਂਗਲਾਂ ਉੱਤੇ ਗਿਣੋ। ਹਾਰਮੋਨੀਅਮ ਵਜਾਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹਰ ਤਾਲ ਨੂੰ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਦਸ ਵਾਰ ਗਿਣੋ।
A taal is counted with the hands. On a "taali" clap, on a "khali" wave the hand to the side. Count the other beats on your fingers. Before playing the harmonium, count each taal ten times with your hands.
ਕਹਿਰਵਾ — ੮ ਮਾਤਰਾਂKeherva — 8 beats
| ਮਾਤਰਾ Beat | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| ਬੋਲ | ਧਾ | ਗੇ | ਨਾ | ਤੀ | ਨਾ | ਕ | ਧੀ | ਨਾ |
| Bol | Dha | Ge | Na | Ti | Na | Ka | Dhi | Na |
| ਤਾਲੀ/ਖ਼ਾਲੀ | X | 0 |
ਕਹਿਰਵਾ ਕੀਰਤਨ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਰਤਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਤਾਲ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਦੋ ਵਿਭਾਗ ਹਨ (੪+੪): ਪਹਿਲੀ ਮਾਤਰਾ ਉੱਤੇ ਤਾਲੀ (ਸਮ), ਪੰਜਵੀਂ ਉੱਤੇ ਖ਼ਾਲੀ।
Keherva is the taal used most in kirtan. It has two vibhags (4+4): clap on beat 1 (sam), wave on beat 5 (khali).
ਦਾਦਰਾ — ੬ ਮਾਤਰਾਂDadra — 6 beats
| ਮਾਤਰਾ Beat | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 |
|---|---|---|---|---|---|---|
| ਬੋਲ | ਧਾ | ਧੀ | ਨਾ | ਧਾ | ਤੀ | ਨਾ |
| Bol | Dha | Dhi | Na | Dha | Ti | Na |
| ਤਾਲੀ/ਖ਼ਾਲੀ | X | 0 |
ਦਾਦਰਾ ਝੂਲਦਾ ਹੋਇਆ ਤਾਲ ਹੈ (੩+੩)। ਪਹਿਲੀ ਮਾਤਰਾ ਉੱਤੇ ਤਾਲੀ, ਚੌਥੀ ਉੱਤੇ ਖ਼ਾਲੀ। ਕੋਮਲ ਅਤੇ ਪਿਆਰ ਭਰੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਲਈ ਬਹੁਤ ਸੁਹਣਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ।
Dadra is a swinging taal (3+3). Clap on beat 1, wave on beat 4. It suits gentle, loving shabads beautifully.
ਮੈਟਰੋਨੋਮ (ਫ਼ੋਨ ਐਪ) ਨੂੰ ੬੦ ਉੱਤੇ ਲਾਓ। ਕਹਿਰਵੇ ਵਿੱਚ ਹਰ ਮਾਤਰਾ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਸੁਰ ਵਜਾਓ, ਖੱਬੇ ਪੈਰ ਨਾਲ ਤਾਲ ਗਿਣਦੇ ਹੋਏ। ਫਿਰ ਦਾਦਰੇ ਵਿੱਚ। ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ੮੦ ਤੱਕ ਲਿਜਾਓ।
Set a metronome (phone app) to 60. Play one note on each beat in Keherva, keeping the count with your left foot. Then in Dadra. Gradually take it up to 80.
| X | 0 | |||||||
| ਸੁਰ | ਸ | ਰ | ਗ | ਮ | ਪ | ਧ | ਨ | ਸ |
| Notes | S | R | G | M | P | D | N | S |
| ਬੋਲ | ੧ | ੨ | ੩ | ੪ | ੫ | ੬ | ੭ | ੮ |
| ਸੁਰ | ਸ | ਨ | ਧ | ਪ | ਮ | ਗ | ਰ | ਸ |
| Notes | S | N | D | P | M | G | R | S |
| ਬੋਲ | ੧ | ੨ | ੩ | ੪ | ੫ | ੬ | ੭ | ੮ |