ਬਹੁਤੇ ਲੋਕ ਹਾਰਮੋਨੀਅਮ ਇੱਕ-ਦੋ ਉਂਗਲਾਂ ਨਾਲ ਵਜਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਚੱਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਤੇਜ਼ ਅਤੇ ਸਾਫ਼ ਵਾਦਨ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ। ਹੁਣੇ ਤੋਂ ਸਹੀ ਆਦਤ ਪਾਓ।
Many people play the harmonium with one or two fingers. That works at first, but fast, clean playing never comes. Build the right habit from the start.
ਉਂਗਲਾਂ ਦੇ ਨੰਬਰFinger numbers
| ਨੰਬਰ No. | ਉਂਗਲ Finger |
|---|---|
| ੧ (1) | ਅੰਗੂਠਾ Thumb |
| ੨ (2) | ਪਹਿਲੀ ਉਂਗਲ Index finger |
| ੩ (3) | ਵਿਚਕਾਰਲੀ ਉਂਗਲ Middle finger |
| ੪ (4) | ਚੌਥੀ ਉਂਗਲ Ring finger |
| ੫ (5) | ਚੀਚੀ Little finger |
ਨਿਯਮ ਸਿੱਧਾ ਹੈ: ਹਰ ਸੁਰ ਲਈ ਅਗਲੀ ਉਂਗਲ ਵਰਤੋ, ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਉਂਗਲਾਂ ਮੁੱਕ ਜਾਣ ਤਾਂ ਅੰਗੂਠੇ ਨੂੰ ਹੱਥ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਦੀ ਲੰਘਾ ਕੇ ਅਗਲੀ ਸੁਰ ਉੱਤੇ ਰੱਖੋ। ਹੇਠਾਂ ਆਉਂਦੇ ਸਮੇਂ ਉਲਟਾ: ਅੰਗੂਠੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤੀਜੀ ਜਾਂ ਚੌਥੀ ਉਂਗਲ ਅੰਗੂਠੇ ਦੇ ਉੱਪਰੋਂ ਦੀ ਲੰਘਦੀ ਹੈ। ਅੰਗੂਠਾ ਕਾਲੀ ਕੀ ਉੱਤੇ ਘੱਟ ਹੀ ਰੱਖੋ।
The rule is simple: use the next finger for each note, and when you run out of fingers, pass the thumb under the hand onto the next note. Coming down it is the reverse: after the thumb, the third or fourth finger crosses over it. Avoid putting the thumb on a black key.
ਹਰ ਸਾ ਲਈ ਉਂਗਲਾਂFingering for each Sa
ਸਾਰਣੀ ਵਿੱਚ ਸਾ ਤੋਂ ਤਾਰ ਸਾ ਤੱਕ (ਸ਼ੁੱਧ ਸੁਰਾਂ) ਲਈ ਉਂਗਲਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਹਨ।
The table gives the fingers for Sa up to upper Sa (shuddh notes).
| ਸਾ Sa | ਉੱਪਰ: ਸਾ ਰੇ ਗਾ ਮਾ ਪਾ ਧਾ ਨੀ ਸਾਂ Up | ਹੇਠਾਂ: ਸਾਂ ਨੀ ਧਾ ਪਾ ਮਾ ਗਾ ਰੇ ਸਾ Down |
|---|---|---|
| C | 1 2 3 1 2 3 4 5 | 5 4 3 2 1 3 2 1 |
| C# | 2 3 1 2 3 4 1 2 | 2 1 4 3 2 1 3 2 |
| D | 1 2 3 1 2 3 4 5 | 5 4 3 2 1 3 2 1 |
| F# | 2 3 4 1 2 3 1 2 | 2 1 3 2 1 4 3 2 |
| G | 1 2 3 1 2 3 4 5 | 5 4 3 2 1 3 2 1 |
| G# | 3 4 1 2 3 1 2 3 | 3 2 1 3 2 1 4 3 |
| A | 1 2 3 1 2 3 4 5 | 5 4 3 2 1 3 2 1 |
- ਪਹਿਲਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਕੀਆਂ ਦਬਾਓ — ਨਾ ਧੌਂਕਣੀ, ਨਾ ਗਾਉਣਾ। ਉਂਗਲਾਂ ਦੇ ਨੰਬਰ ਉੱਚੀ ਬੋਲੋ: "ਦੋ, ਤਿੰਨ, ਇੱਕ…"
- ਫਿਰ ਕੀਆਂ ਦਬਾ ਕੇ ਸੁਰਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ਗਾਓ (ਹਾਲੇ ਵੀ ਧੌਂਕਣੀ ਨਹੀਂ)।
- ਅਖ਼ੀਰ ਵਿੱਚ ਧੌਂਕਣੀ, ਕੀਆਂ ਅਤੇ ਗਾਇਨ ਤਿੰਨੇ ਇਕੱਠੇ।
- ਹਰ ਕਦਮ ੫ ਤੋਂ ੭ ਵਾਰ।
- First only press the keys — no bellows, no singing. Say the finger numbers out loud: "two, three, one…"
- Then press the keys and sing the note names (still no bellows).
- Finally bellows, keys and singing all together.
- Repeat each step 5 to 7 times.
ਕਈ ਤਜਰਬੇਕਾਰ ਕੀਰਤਨੀਏ ਸਿਰਫ਼ ੨, ੩ ਅਤੇ ੪ ਨੰਬਰ ਉਂਗਲਾਂ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਸੋਹਣਾ ਵਜਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਅੰਗੂਠਾ ਵਰਤਣਾ ਸਿੱਖ ਲਓ ਤਾਂ ਤੇਜ਼ ਤਾਨਾਂ ਅਤੇ ਲੰਮੇ ਅਲੰਕਾਰ ਬਹੁਤ ਸੌਖੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
Many experienced kirtan players play beautifully with only fingers 2, 3 and 4. But once you learn to use the thumb, fast runs and long alankars become much easier.