ਪਹਿਲੀ ਨਜ਼ਰ ਵਿੱਚ ਕੀਆਂ ਇੱਕੋ ਜਿਹੀਆਂ ਲੱਗਦੀਆਂ ਹਨ। ਪਰ ਕਾਲੀਆਂ ਕੀਆਂ ਦਾ ਨਮੂਨਾ ਸਾਨੂੰ ਹਰ ਕੀ ਦਾ ਪਤਾ ਦੱਸ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
At first sight the keys all look alike. But the pattern of the black keys tells us the address of every key.
ਦੋ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਕਾਲੀਆਂGroups of two and three
ਕਾਲੀਆਂ ਕੀਆਂ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਦੇਖੋ: ਉਹ ਦੋ ਦੇ ਝੁੰਡ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਦੇ ਝੁੰਡ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ — ਦੋ, ਤਿੰਨ, ਦੋ, ਤਿੰਨ। ਦੋ ਕਾਲੀਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਤੋਂ ਠੀਕ ਖੱਬੇ ਵਾਲੀ ਚਿੱਟੀ ਕੀ ਨੂੰ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ C ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਉਸ ਤੋਂ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਚਿੱਟੀਆਂ ਕੀਆਂ ਦੇ ਨਾਂ ਹਨ: C D E F G A B, ਅਤੇ ਫਿਰ ਦੁਬਾਰਾ C।
Look closely at the black keys: they come in groups of two and groups of three — two, three, two, three. The white key just to the left of each group of two black keys is called C. Going right from C, the white keys are named C D E F G A B, and then C again.
ਬਾਰ੍ਹਾਂ ਸੁਰਾਂ ਅਤੇ ਸਪਤਕTwelve notes and the saptak
ਇੱਕ C ਤੋਂ ਅਗਲੇ C ਤੱਕ ਕੁੱਲ ਬਾਰ੍ਹਾਂ ਕੀਆਂ ਹਨ: ਸੱਤ ਚਿੱਟੀਆਂ ਅਤੇ ਪੰਜ ਕਾਲੀਆਂ। ਇਸ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਸਪਤਕ (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ octave) ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਹਾਰਮੋਨੀਅਮ ਉੱਤੇ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਤਿੰਨ ਸਪਤਕ ਹੁੰਦੇ ਹਨ: ਮੰਦਰ (ਨੀਵਾਂ, ਖੱਬੇ), ਮੱਧ (ਵਿਚਕਾਰਲਾ) ਅਤੇ ਤਾਰ (ਉੱਚਾ, ਸੱਜੇ)। ਨਾਲ ਲੱਗਦੀਆਂ ਦੋ ਕੀਆਂ ਵਿੱਚ ਅੱਧੀ ਸੁਰ (semitone) ਦਾ ਫ਼ਰਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
From one C to the next there are twelve keys in all: seven white and five black. This stretch is called a saptak (octave). A harmonium usually has three saptaks: mandra (low, on the left), madhya (middle) and taar (high, on the right). Two neighbouring keys are a half step (semitone) apart.
ਕੀਆਂ ਦੇ ਦੇਸੀ ਨਾਂ: ਸਫ਼ੇਦ ਅਤੇ ਕਾਲੀEveryday names: Safed and Kali
ਕੀਰਤਨੀਏ ਅਕਸਰ ਸਾ ਦੀ ਕੀ ਨੂੰ ਗਿਣਤੀ ਨਾਲ ਦੱਸਦੇ ਹਨ: C ਤੋਂ ਗਿਣ ਕੇ ਚਿੱਟੀਆਂ ਨੂੰ "ਸਫ਼ੇਦ ੧, ੨, ੩…" ਅਤੇ ਕਾਲੀਆਂ ਨੂੰ "ਕਾਲੀ ੧, ੨, ੩…"। ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਰਾਗੀ ਕਹੇ "ਕਾਲੀ ਇੱਕ ਤੋਂ ਸ਼ਬਦ ਹੈ", ਤਾਂ ਮਤਲਬ ਹੈ ਸਾ = C#।
Kirtan players often name the Sa key by counting: from C, the white keys are "Safed 1, 2, 3…" and the black keys "Kali 1, 2, 3…". When a ragi says "the shabad is in Kali 1", it means Sa = C#.
| ਦੇਸੀ ਨਾਂ Name | ਕੀ Key | ਦੇਸੀ ਨਾਂ Name | ਕੀ Key |
|---|---|---|---|
| ਸਫ਼ੇਦ ੧ Safed 1 | C | ਕਾਲੀ ੧ Kali 1 | C# |
| ਸਫ਼ੇਦ ੨ Safed 2 | D | ਕਾਲੀ ੨ Kali 2 | D# |
| ਸਫ਼ੇਦ ੩ Safed 3 | E | ਕਾਲੀ ੩ Kali 3 | F# |
| ਸਫ਼ੇਦ ੪ Safed 4 | F | ਕਾਲੀ ੪ Kali 4 | G# |
| ਸਫ਼ੇਦ ੫ Safed 5 | G | ਕਾਲੀ ੫ Kali 5 | A# |
| ਸਫ਼ੇਦ ੬ Safed 6 | A | ||
| ਸਫ਼ੇਦ ੭ Safed 7 | B |
- ਅੱਖਾਂ ਬੰਦ ਕਰ ਕੇ, ਉਂਗਲ ਨਾਲ ਦੋ ਕਾਲੀਆਂ ਦਾ ਝੁੰਡ ਲੱਭੋ ਅਤੇ C ਦਬਾਓ।
- ਹਾਰਮੋਨੀਅਮ ਉੱਤੇ ਸਾਰੇ C ਲੱਭੋ ਅਤੇ ਗਿਣੋ ਕਿ ਕਿੰਨੇ ਹਨ।
- ਹੁਣ ਸਾਰੇ G ਲੱਭੋ (ਤਿੰਨ ਕਾਲੀਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਅਤੇ ਦੂਜੀ ਕਾਲੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ)।
- "ਕਾਲੀ ੪" ਅਤੇ "ਸਫ਼ੇਦ ੫" ਦਬਾਓ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਨਾਂ ਦੱਸੋ।
- With your eyes closed, feel for a group of two black keys and press C.
- Find every C on your harmonium and count how many there are.
- Now find every G (between the first and second black key of the group of three).
- Press "Kali 4" and "Safed 5" and say their English names.