ਸਜਾਵਟਾਂ ਸੁਰਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਨ ਪਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਪਰ ਗਹਿਣੇ ਵਾਂਗ, ਥੋੜ੍ਹੀਆਂ ਹੀ ਸੋਹਣੀਆਂ ਲੱਗਦੀਆਂ ਹਨ। ਬਾਣੀ ਦੇ ਬੋਲ ਸਜਾਵਟ ਹੇਠ ਦੱਬਣੇ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦੇ।
Ornaments bring notes to life. But like jewellery, a little looks best. The words of bani must never be buried under ornaments.
ਕਣ · Kan (grace note)
ਮੁੱਖ ਸੁਰ ਤੋਂ ਠੀਕ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਸੁਰ ਦਾ ਬਹੁਤ ਹਲਕਾ, ਤੇਜ਼ ਛੋਹ। ਲਿਖਤ ਵਿੱਚ ਛੋਟੀ ਸੁਰ ਉੱਪਰ: (ਮ)ਗ = ਮਾ ਦਾ ਕਣ ਲਾ ਕੇ ਗਾ।
A very light, quick touch of another note just before the main note. Written as a small note before it: (M)G = Ga with a touch of Ma.
ਗਾ ਵਜਾਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮਾ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਛੋਹੋ, ਫਿਰ ਗਾ ਉੱਤੇ ਟਿਕੋ।
Touch Ma for an instant, then settle on Ga.
ਮੀਂਡ · Meend (glide)
ਇੱਕ ਸੁਰ ਤੋਂ ਦੂਜੀ ਤੱਕ ਬਿਨਾਂ ਤੋੜੇ ਖਿਸਕਣਾ। ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਮੀਂਡ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਹਾਰਮੋਨੀਅਮ ਉੱਤੇ ਵਿਚਲੀਆਂ ਸੁਰਾਂ ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ ਅਤੇ ਜੁੜੀਆਂ ਵਜਾ ਕੇ ਉਸ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
Sliding from one note to another without a break. The voice can glide fully; on the harmonium we suggest it by playing the in-between notes very fast and joined.
ਧਾ ਤੋਂ ਪਾ: ਧ-ਪ ਨੂੰ ਜੋੜ ਕੇ ਅਤੇ ਹੌਲੀ ਛੱਡਦੇ ਹੋਏ।
Dha to Pa: join D-P smoothly, releasing gently.
ਖਟਕਾ · Khatka
ਕਿਸੇ ਸੁਰ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਤਿੰਨ-ਚਾਰ ਸੁਰਾਂ ਦਾ ਤੇਜ਼ ਝਟਕਾ, ਜੋ ਮੁੱਖ ਸੁਰ ਉੱਤੇ ਮੁੱਕਦਾ ਹੈ: (ਪਮਗਮ)ਗ।
A quick flick of three or four notes around a note, ending on the main note: (PMGM)G.
ਪ ਮ ਗ ਮ ਨੂੰ ਇੱਕ ਮਾਤਰਾ ਦੇ ਛੋਟੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਵਜਾਓ ਅਤੇ ਗਾ ਉੱਤੇ ਟਿਕੋ।
Play P M G M in a fraction of a beat and settle on G.
ਮੁਰਕੀ · Murki
ਖਟਕੇ ਵਰਗੀ ਪਰ ਹੋਰ ਹਲਕੀ ਅਤੇ ਤੇਜ਼ ਘੁੰਮਣੀ, ਅਕਸਰ ਤੁਕ ਦੇ ਅਖ਼ੀਰ ਵਿੱਚ।
Like khatka but lighter and quicker, a little turn, often at the end of a line.
ਸ ਨ ਸ ਰ ਸ — ਤੇਜ਼ ਅਤੇ ਹਲਕਾ।
S N S R S — quick and light.
ਆਂਦੋਲਨ · Andolan (sway)
ਸੁਰ ਉੱਤੇ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਝੂਲਣਾ, ਜਿਵੇਂ ਭੈਰਉ ਵਿੱਚ ਕੋਮਲ ਰੇ ਅਤੇ ਕੋਮਲ ਧਾ ਉੱਤੇ। ਹਾਰਮੋਨੀਅਮ ਉੱਤੇ ਧੌਂਕਣੀ ਦੀ ਹਵਾ ਹਲਕੀ-ਭਾਰੀ ਕਰ ਕੇ ਲਹਿਰ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
A slow sway on a note, as on komal Re and komal Dha in Bhairo. On the harmonium the swell is made by gently varying the air from the bellows.
ਕੋਮਲ ਧਾ ਨੂੰ ਦਬਾ ਕੇ ਰੱਖੋ ਅਤੇ ਧੌਂਕਣੀ ਨਾਲ ਹਵਾ ਲਹਿਰ ਵਾਂਗ ਦਿਓ।
Hold komal Dha and give the air in a slow wave with the bellows.
ਸਜਾਵਟ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਸਿਰਫ਼ ਲੰਮੀਆਂ ਸੁਰਾਂ ਉੱਤੇ ਅਤੇ ਤੁਕਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਕਰੋ। ਬੋਲਾਂ ਦੇ ਉੱਤੇ ਸਾਦਗੀ ਰੱਖੋ ਤਾਂ ਜੋ ਸੰਗਤ ਨੂੰ ਬਾਣੀ ਸਾਫ਼ ਸਮਝ ਆਵੇ।
Use ornaments only on long notes and between lines. Keep it simple under the words so the sangat can follow the bani clearly.