ਕਹਿਰਵਾ ਅਤੇ ਦਾਦਰਾ ਤੋਂ ਅੱਗੇ, ਰਾਗ-ਅਧਾਰਿਤ ਕੀਰਤਨ ਵਿੱਚ ਕਈ ਹੋਰ ਤਾਲਾਂ ਵਰਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਹਰ ਤਾਲ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਗਿਣੋ, ਫਿਰ ਸਰਗਮ ਨਾਲ ਵਜਾਓ।
Beyond Keherva and Dadra, raag-based kirtan uses several other taals. Count each taal with the hands first, then play sargam in it.
ਤੀਨਤਾਲ — ੧੬ ਮਾਤਰਾਂTeentaal — 16 beats
| ਮਾਤਰਾ Beat | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| ਬੋਲ | ਧਾ | ਧਿੰ | ਧਿੰ | ਧਾ | ਧਾ | ਧਿੰ | ਧਿੰ | ਧਾ | ਧਾ | ਤਿੰ | ਤਿੰ | ਤਾ | ਤਾ | ਧਿੰ | ਧਿੰ | ਧਾ |
| Bol | Dha | Dhin | Dhin | Dha | Dha | Dhin | Dhin | Dha | Dha | Tin | Tin | Ta | Ta | Dhin | Dhin | Dha |
| ਤਾਲੀ/ਖ਼ਾਲੀ | X | 2 | 0 | 3 |
ਚਾਰ ਵਿਭਾਗ (੪+੪+੪+੪)। ਤਾਲੀਆਂ ੧, ੫ ਅਤੇ ੧੩ ਉੱਤੇ, ਖ਼ਾਲੀ ੯ ਉੱਤੇ। ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਆਮ ਤਾਲ; ਗੰਭੀਰ ਅਤੇ ਵਿਸਥਾਰ ਵਾਲੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਲਈ।
Four vibhags (4+4+4+4). Claps on 1, 5 and 13, wave on 9. The most common taal of classical music; for serious, expansive shabads.
ਰੂਪਕ — ੭ ਮਾਤਰਾਂRupak — 7 beats
| ਮਾਤਰਾ Beat | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| ਬੋਲ | ਤੀ | ਤੀ | ਨਾ | ਧੀ | ਨਾ | ਧੀ | ਨਾ |
| Bol | Ti | Ti | Na | Dhi | Na | Dhi | Na |
| ਤਾਲੀ/ਖ਼ਾਲੀ | 0 | 1 | 2 |
ਤਿੰਨ ਵਿਭਾਗ (੩+੨+੨)। ਖ਼ਾਸ ਗੱਲ: ਰੂਪਕ ਖ਼ਾਲੀ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ — ਪਹਿਲੀ ਮਾਤਰਾ ਉੱਤੇ ਹੱਥ ਹਿਲਾਓ, ੪ ਅਤੇ ੬ ਉੱਤੇ ਤਾਲੀ।
Three vibhags (3+2+2). Special feature: Rupak begins with khali — wave on beat 1, clap on 4 and 6.
ਝਪਤਾਲ — ੧੦ ਮਾਤਰਾਂJhaptaal — 10 beats
| ਮਾਤਰਾ Beat | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| ਬੋਲ | ਧੀ | ਨਾ | ਧੀ | ਧੀ | ਨਾ | ਤੀ | ਨਾ | ਧੀ | ਧੀ | ਨਾ |
| Bol | Dhi | Na | Dhi | Dhi | Na | Ti | Na | Dhi | Dhi | Na |
| ਤਾਲੀ/ਖ਼ਾਲੀ | X | 2 | 0 | 3 |
ਚਾਰ ਵਿਭਾਗ (੨+੩+੨+੩)। ਤਾਲੀਆਂ ੧, ੩ ਅਤੇ ੮ ਉੱਤੇ, ਖ਼ਾਲੀ ੬ ਉੱਤੇ। ਇਸ ਦੀ ਚਾਲ ਲੰਗੜਾਉਂਦੀ ਜਿਹੀ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸੁੰਦਰ ਹੈ।
Four vibhags (2+3+2+3). Claps on 1, 3 and 8, wave on 6. Its gait is limping and very beautiful.
ਚਉਤਾਲ — ੧੨ ਮਾਤਰਾਂChautaal — 12 beats
| ਮਾਤਰਾ Beat | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| ਬੋਲ | ਧਾ | ਧਾ | ਦਿੰ | ਤਾ | ਕਿਟ | ਧਾ | ਦਿੰ | ਤਾ | ਤਿਟ | ਕਤ | ਗਦਿ | ਗਨ |
| Bol | Dha | Dha | Din | Ta | Kit | Dha | Din | Ta | Tit | Kat | Gadi | Gan |
| ਤਾਲੀ/ਖ਼ਾਲੀ | X | 0 | 2 | 0 | 3 | 4 |
ਛੇ ਵਿਭਾਗ (੨+੨+੨+੨+੨+੨)। ਪਖਾਵਜ ਦਾ ਭਾਰੀ ਤਾਲ, ਪੁਰਾਤਨ ਰੀਤਾਂ ਅਤੇ ਗੰਭੀਰ ਰਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
Six vibhags (2+2+2+2+2+2). A weighty pakhawaj taal, used in old reets and serious raags.
ਦੁੱਗਣDugun (double speed)
ਜਦੋਂ ਤਾਲ ਦੀ ਲੈਅ ਉਹੀ ਰਹੇ ਪਰ ਤੁਸੀਂ ਹਰ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਦੋ ਸੁਰਾਂ ਵਜਾਓ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਦੁੱਗਣ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਅਖ਼ੀਰ ਵਿੱਚ ਕਈ ਵਾਰ ਸਥਾਈ ਦੁੱਗਣ ਵਿੱਚ ਗਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
When the taal keeps the same tempo but you play two notes in every beat, that is dugun. Near the end of a shabad the sthai is sometimes sung at dugun.
| X | 0 | |||||||
| ਸੁਰ | ਸਰ | ਗਮ | ਪਧ | ਨਸ | ਸਨ | ਧਪ | ਮਗ | ਰਸ |
| Notes | SR | GM | PD | NS | SN | DP | MG | RS |
| ਬੋਲ |
ਤਿਹਾਈTihai
ਤਿਹਾਈ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਟੁਕੜਾ ਹੈ ਜੋ ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਵਜਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜਿਸ ਦੀ ਆਖ਼ਰੀ ਸੁਰ ਠੀਕ ਸਮ ਉੱਤੇ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਸ਼ਬਦ ਜਾਂ ਸੰਗੀਤ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੋਹਣੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਮੁੱਕਦਾ ਹੈ। ਹੇਠਾਂ ਕਹਿਰਵੇ ਵਿੱਚ "ਗ ਰ ਸ" ਦੀ ਤਿਹਾਈ ਹੈ: ਇਹ ਪਿਛਲੇ ਆਵਰਤਨ ਦੀ ਸੱਤਵੀਂ ਮਾਤਰਾ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਅਗਲੇ ਸਮ ਉੱਤੇ ਸਾ ਨਾਲ ਮੁੱਕਦੀ ਹੈ।
A tihai is a short phrase played three times so that its last note lands exactly on sam. It gives a beautiful finish to a shabad or a musical passage. Below is a tihai of "G R S" in Keherva: it starts on beat 7 of one cycle and ends on Sa at the next sam.
| X | 0 | |||||||
| ਸੁਰ | – | – | – | – | – | – | ਗ | ਰ |
| Notes | – | – | – | – | – | – | G | R |
| ਬੋਲ | – | – | – | – | – | – | ੧ | – |
| ਸੁਰ | ਸ | – | ਗ | ਰ | ਸ | – | ਗ | ਰ |
| Notes | S | – | G | R | S | – | G | R |
| ਬੋਲ | – | – | ੨ | – | – | – | ੩ | – |
| ਸੁਰ | ਸ | – | – | – | – | – | – | – |
| Notes | S | – | – | – | – | – | – | – |
| ਬੋਲ | ਸਮ | – | – | – | – | – | – | – |